Wzdęcia to dolegliwość, która potrafi zaskoczyć – nawet wtedy, gdy dbamy o dietę i wybieramy lekkostrawne posiłki. Wynika to z faktu, że ich przyczyna nie zawsze tkwi w naszym jadłospisie. Układ pokarmowy to złożony system, na którego pracę wpływają nie tylko składniki diety, ale też sposób jedzenia i kondycja jelit.
Czym są i jak powstają wzdęcia?
Wzdęcia to subiektywne uczucie pełności i napięcia w jamie brzusznej, wywołane przez nagromadzone w przewodzie pokarmowym gazy. Są one naturalnym efektem trawienia – powstają głównie w jelicie grubym w wyniku fermentacji niestrawionych resztek pokarmowych przez bakterie jelitowe.
W skład gazów wchodzą m.in.:
- dwutlenek węgla,
- wodór,
- metan,
- lotne związki siarki – to one odpowiadają za nieprzyjemny zapach.
W fizjologicznych warunkach organizm sprawnie je usuwa poprzez wchłanianie do krwi lub wydalanie. Problem pojawia się wtedy, gdy w jelitach kumuluje się ilość gazów przekraczająca możliwości ich usunięcia, lub gdy zostają uwięzione w treści pokarmowej w postaci drobnych pęcherzyków. To właśnie one odpowiadają za uczucie rozpierania i dyskomfort.
Jakie czynniki mogą nasilać wzdęcia nawet przy lekkostrawnej diecie?
Lekka dieta nie zawsze chroni przed wzdęciami, ponieważ ich przyczyny często wykraczają poza sam skład posiłków. Jednym z najważniejszych czynników jest aerofagia, czyli nadmierne połykanie powietrza. Dochodzi do niej m.in. przy szybkim spożywaniu posiłków, rozmowach w trakcie jedzenia, piciu przez słomkę czy żuciu gumy. Powietrze trafia do przewodu pokarmowego i zwiększa ilość gazów w jelitach, co może nasilać uczucie rozdęcia. Oprócz tego wzdęciom sprzyjają:
- stres i napięcie emocjonalne – wpływają na oś mózg-jelita, zaburzając motorykę przewodu pokarmowego,
- siedzący tryb życia – brak aktywności fizycznej spowalnia pracę jelit, utrudniając przesuwanie treści pokarmowej i gazów, co sprzyja ich gromadzeniu,
- choroby układu trawiennego – wzdęcia mogą być elementem niektórych schorzeń, np. zespołu jelita drażliwego (IBS) czy nieswoistych stanów zapalnych jelit[1].
Szybkie sposoby łagodzenia wzdęć
Aby szybko złagodzić uporczywe uczucie pełności, możemy zastosować preparat na wzdęcia zawierający symetykon. Jego mechanizm polega na zmniejszaniu napięcia powierzchniowego pęcherzyków gazu obecnych w jelitach, które w efekcie pękają i mogą zostać łatwiej wchłonięte przez ściany przewodu pokarmowego lub wydalone na zewnątrz. To przyczynia się do redukcji uczucia rozdęcia i dyskomfortu w jamie brzucha[2].
Co istotne, symetykon jest całkowicie obojętny dla organizmu – nie wchłania się do krwiobiegu ani nie wpływa na procesy zachodzące w jelitach. Dzięki temu może być bezpiecznie stosowany nawet u niemowląt, kobiet w ciąży czy seniorów.
Poza farmakoterapią pomocne są także proste domowe sposoby, takie jak:
- delikatny masaż brzucha zgodnie z ruchem wskazówek zegara – wspomaga przemieszczanie się gazów,
- lekka aktywność fizyczna (np. krótki spacer) po posiłku – pobudza perystaltykę jelit i ułatwia naturalne usuwanie gazów,
- ciepłe okłady na brzuch – rozluźniają napięte mięśnie,
- napary ziołowe, np. z mięty czy kopru – działają wiatropędnie i rozkurczowo.
Wzdęcia mogą pojawić się nawet przy lekkiej, pozbawionej produktów wzdymających diecie. Jeśli dokuczają nam sporadycznie, samodzielne metody ich łagodzenia w zupełności wystarczą. Jeżeli jednak problem często nawraca, warto skonsultować się z lekarzem i poszukać jego przyczyny.
[1] Gulbicka, P., & Grzymisławski, M. (2016). Wzdęcia brzucha – najczęstsze przyczyny i postępowanie. Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne, 6(1): 69-76.
[2] Pandey, G. S., Patil, M. T., Vir, D. K., Pandey, P. M., & Pathan, R. A. (2020). Exploring formulation and evaluation of simethicone medicated chocolate formulation for anti-flatulence effect. World Journal of Pharmaceutical Research, 9(14): 970-985.
Artykuł sponsorowany
